© Copyright Gürhan Çağın 2014 © All Rights reserved.

Paylaş

Gam - DİZİ (İng. Scale, Fra. Gamme, Alm. Tonleiter, İta. Gamma)

    Tonal müzikte, tonikten toniğe sayılan ses grubu. Adını ilk kez Ortaçağ solmilemesinde kullanılan ut gamma'sından alır. Bulunduğu sistem içinde, ses dizisini oluşturan notaların dizilişine öncülük eden notaya, "Tonik1" denir.

    Diziler, başladıkları notanın adıyla anılırlar. Diyatonik2 ve Kromatik3 olmak üzere iki tür dizi vardır. Diyatonik dizi de ayrıca Majör ve Minör olarak ikiye ayrılır.

    Majör dizi: iki tam, bir yarım, üç tam, bir yarım sırasıyla oluşur. Bağıntılı olduğu majör dizinin bir minör üçlü altındaki diziye Minör Dizi denir.

     Ses perdeleri kalından inceye yükselenine çıkıcı dizi, inceden kalına inenine inici dizi denir.

     Kromatik dizi, çoğunlukla çıkıcı dizide diyez, inci dizide bemol kullnılmak üzere, yalnızca yarım tonlardan oluşur. Dizileirn her notası (bir anlamda her basamağı) bir derece sayılır ve her derecenin bir adı vardır.

 

 

 


1 - Tonik: (Fr. tonique) Eksen, Bir makamı oluşturan ses dizisinin birinci derecesi.

2 - Diyatonik: (Fr. diatonique, İng. diatonic) İçinde 5 ton ile 2 yarım ton bulunan dizi. 7 doğal sesten oluşan dizide notalar, tam (T) ve yarım ton (Y) farkla, şu bicimde sıralanır: T-T-Y-T-T-T-Y. Adlanrının birbirine benzemememsi koşuluyla, seslerin diyez ya da bemollü olması, dizinin diyatonik yapısını etkilemez. Ör. Do-Re-Mi-Fa... yada Do#-Re-Mi-Fa.... gibi. 

3 - Kromatik: (Yun. chroma, Fr. chromaticque, İng. chromatic) "Renklerle ilgili" anlamındaki bu sözcük, müzik terimi olarak, yarım tonlardan oluşan ses dizisini tanımlar. Böyle bir dizide bir birini yarım ses farkla izleyen ve adları aynı olan iki komşu sesin oluşturduğu aralığa "kromatik aralık" denir. (fa-fa#, do-do#, la-lab...gibi). Yine yarım perde aralıkla birbirine komşu, fakat adları farklı olan dizi ise diyatoniktir (do-reb, sol-fa#... gibi) Sesler renklilik kazandığı için aynı aralığa Türk müziğinde alaca adı verilir. Kromatik müzik, bu yapıdaki aralıkların belirli bir yöntem içinde kullanıldığı müzik türüdür. Doğu müziğine özgü bu yöntem, 16.YY dan sonra Batı müziğinde de bir oranda görülmeye başlandı. Schonberg, bir oktavı 12 eşit aralığa bölerek "12-ton" adını verdiği, kromatik sistemi geliştirdi. Diyatonik ve Kromatik yarım ses dizisinden oluşan gam'a "Kromatik Gam", 12 yarım sesi de çıkarabilen çalgılara ise "Kromatik Çalgılar" denir.

Arama

En Son Makaleler

En Son Haberler

Ziyaretçi Bilgisi

0680835
Bugün
Dün
Bu Hafta
Geçen Hafta
Bu Ay
Geçen Ay
Tüm Günler
1214
2075
13234
13234
31805
57793
680835

Bugün Tahmini
1584

7.70%
7.28%
7.11%
1.89%
0.18%
75.84%

85 guests

IP Adresiniz:54.147.40.153
Joomla templates by Joomlashine